Βιβλιοκριτική της νουβέλας «Το νησί των θησαυρών» του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον

Παιδικό βιβλίο για το καλοκαίρι συνεπάγεται και μία παλιά καλή πειρατική ιστορία και δε θα μπορούσε να λείπει από το αποθετήριο βιβλιοπροτάσεών μας η πλέον θρυλική πειρατική περιπέτεια: «Το νησί των θησαυρών» του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον.

Εξώφυλλο

Εξώφυλλο του βιβλίου (λεπτομέρεια από πίνακα του Βολανάκη)

 

Συγγραφέας: Robert Louis Stevenson (Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον )

Τίτλος: Treasure Island (Το νησί των θησαυρών )

Εκδοτικός οίκος: Penguin Books

Χρόνος Έκδοσης: 1994

Σελίδες: 224

1. Να αναφέρετε τον τόπο, τον χρόνο, τα πρόσωπα και το κεντρικό θέμα του βιβλίου

Τα γεγονότα της ιστορίας εξελίσσονται στα μέσα του 17ου αιώνα. Η ιστορία ξεκινά από τις Αγγλικές ακτές για να καταλήξει σε ένα άγνωστο νησί, όπου είναι θαμμένος ο θησαυρός του διαβόητου πειρατή Καπετάν Φλιντ. Κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι η ναυτική αποστολή για την ανεύρεση του θησαυρού, βάσει ενός χάρτη.

Βασικός αφηγητής είναι ο νεαρός Τζιμ Χώκινς και ο γιατρός Δρ. Λάιβζι, που αναλαμβάνει τα ηνία της διήγησης στα κεφάλαια που αγνοείται η τυχή του νεαρού Χώκινς.

Υπάρχουν πολλοί σημαντικοί χαρακτήρες, αλλά πέρα από τους δύο προαναφερόμενους αφηγητές, ξεχωρίζει από τη μεριά των «κακών» η θρυλική φιγούρα του Λονγκ Τζον Σίλβερ, του πειρατή με το ένα ξύλινο πόδι.

2. Επιχειρήστε μία σύντομη βιβλιοπαρουσίαση (15-20 γραμμές)

(σε ελεύθερη απόδοση από το οπισθόφυλλο)

Όταν ο ποτισμένος στο ρούμι, γερο – θαλασσόλυκος πεθαίνει στο πανδοχείο του «Ναυάρχου Μπένμποου», ο νεαρός Τζιμ Χώκινς βρίσκει το κλειδί του μυθικού θησαυρού του Καπετάν Φλιντ. Στα υπάρχοντα του γέρου μπουκανιέρου, βρίσκει κρυμμένο το χάρτη που υποδεικνύει τη θέση του θαμμένου θησαυρού, κάτι που αναζητούν και παλιοί σύντροφοι του Καπετάν Φλιντ, αλλά ο Τζιμ κατορθώνει να ξεγλιστρήσει με τη βοήθεια και της επέμβασης των αρχών, που έχουν καλέσει ο πυργοδεσπότης Τριλώνεϋ και ο Δρ. Λάιβζι.

Έτσι ξεκινά μία περιπέτεια στις θάλασσες. Προτού βρεθεί ο θησαυρός, ο Τζιμ και οι συνταξιδιώτες του στη σκούνα «Ισπανιόλα» θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την ανταρσία και τον επακόλουθο αγώνα επιβίωσης στο ερημονήσι ενάντια στους αιμοδιψείς στασιαστές (αρκετοί εκ των οποίων είναι πρώην πειρατές και μέλη του πληρώματος του Καπετάν Φλιντ).

3. Παρουσιάστε τον κεντρικό ήρωα (εμφάνιση, χαρακτήρας, ενδιαφέροντα κ.α)

Ο νεαρός Τζιμ Χώκινς είναι ο κεντρικός ήρωας και αφηγητής της ιστορίας. Είναι ένας νεαρός έφηβος, με ευγενικό παρουσιαστικό και μοναχογιός του πανδοχέα του «Ναυάρχου Μπένμποου». Όπως κάθε παιδί στην ηλικία του, η φαντασία του οργιάζει, ενώ μετά και το θάνατο του πατέρα του, τη μονοτονία της ζωής τους έρχεται να διαταράξει μία σειρά γεγονότων, που θα τον οδηγήσουν να γίνει μέρος μιας ναυτικής περιπέτειας από αυτές που ονειρευόταν και άκουγε μόνο από περαστικούς και θαμώνες.

Κατά τη διάρκεια της περιπέτειας, αποδεικνύεται εύστροφος, τολμηρός και πολυμήχανος, με μία αδιαμφισβήτη ποιότητα χαρακτήρα, μία ακεραιότητα και μία ακλόνητη προσήλωση σε έναν άγραφο κώδικα ηθικής, που τηρεί ως το τέλος.

4. Σχολιάστε τον τρόπο αφήγησης της ιστορίας, τη γλώσσα και το ύφος

Η ιστορία είναι γραμμένη στο ύφος ενός σημειωματάριου που εξιστορεί την περιπέτεια των μελών της αποστολής της σκούνας «Ισπανιόλα». Την αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο ο Τζιμ Χώκινς, ενώ τα ηνία της αφήγησης λαμβάνει για σύντομο χρονικό διάστημα, ο Δρ. Λάιβζι, για όσο αγνοείται από τους «καλούς» η ύπαρξη του νεαρού Χώκινς. Η γλώσσα του Στίβενσον, ιδιαίτερα στο πρωτότυπο, είναι καλλιεργημένη και πλούσια, χωρίς ταυτόχρονα να εμφανίζεται επιτηδευμένη. Είναι τίμια καλοδουλεμένη και συναρπαστική, σχεδόν μαγική. Η πλοκή είναι αριστοτεχνική και το ύφος του είναι ανάλαφρο και άμεσο.

Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι ο Σκωτσέζος συγγραφέας ήταν πολυταξιδεμένος, ακόμη και σε τόπους εξωτικούς (πέθανε στη Σαμόα), για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε, έχουν προσθέσει μία απαράμιλλη παραστατικότητα και ζωντάνια στις περιγραφές του. Επιπλέον, οι χαρακτήρες που έχει πλάσει για αυτή την ιστορία, ως και τον πιο ασήμαντο, χαρακτηρίζονται από αληθοφάνεια και λογικό βάθος, ενώ ορισμένοι έχουν μείνει τόσοι αξέχαστοι, ώστε να θεωρούνται αρχέτυπα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

5. Εντοπίστε τα επιμέρους θέματα που θίγονται στο βιβλίο, επισημαίνοντας και σχολιάζοντας ιδιαίτερα:

α) Τα κοινωνικά προβλήματα

β) Τις ιδέες και τις αξίες

γ) Τη στάση που κρατά ο συγγραφέας απέναντι στα λογοτεχνικά του πρόσωπα

Το μυθιστόρημα ανήκει στο ρομαντικό κίνημα, υπό την έννοια ότι ο ήρωας συμμετέχει σε μία περιπέτεια που θα τον χαρακτηρίσει. Ο νεαρός Τζιμ Χώκινς θα δοκιμαστεί, θα κινδυνέψει, θα τηρήσει ακέραιο το ηθικό του ανάστημα, αν και υπάρχει μία εσωτερική σύγκρουση (μεταξύ της αποστροφής και της γοητείας προς την πειρατική ζωή, που κορυφώνεται σε θαυμασμό στο πρόσωπο του Λονγκ Τζον Σίλβερ). Όπως και να “χει ο Τζιμ Χώκινς θα ξεκινήσει ως ένα νεαρό παιδί σε αυτό το ταξίδι και στο τέλος θα είναι ένας ώριμος χαρακτήρας, μακρυά από την παιδική αθωότητα.

α) Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε έναν αιώνα μετά το μεσουράνημα της «Χρυσής Εποχής» της πειρατείας και συγκλόνισε το μουντό κόσμο της πεζογραφίας της συντηρητικής Βικτωριανής εποχής. Αν και παρουσιάζονται κοινωνικά και ιστορικά στοιχεία της εποχής, έχει δοθεί έμφαση στην αναψυχή του αναγνώστη, καθώς δεν πρόκειται για ιστοριογράφημα.

β) Όπως και σε αρκετές ρομαντικές ιστορίες, με κεντρικό μοτίβο κάποιας αποστολής, έτσι και αυτή διαπνέεται από πανανθρώπινες αξίες και ιδεώδη. Ο Τζιμ μέσα από αυτό το ταξίδι από την αθωότητα στην εμπειρία ανδρώνεται. Μαθαίνει τον εαυτό του, κατανοεί τη φύση των ενηλίκων και της διττής φύσης του χαρακτήρα των ανθρώπων (στοιχείο που κυριαρχεί και σε άλλα διηγήματα του συγγραφέα), κάτι που ταυτίζεται απόλυτα με τον χαρακτήρα του Λονγκ Τζον Σίλβερ. Τα χρυσά δουβλόνια είναι απλά το σκηνικό υπόβαθρο σε αυτή την ιστορία. Κυριαρχούν ο αγώνας για δυνητική ελευθερία ή σκλαβιά, ηρωισμό ή συνταυτισμό με τους εγκληματίες.

γ) Όπως σε κάθε ρομαντικό μυθιστόρημα, ο συγγραφέας δοκιμάζει τον ήρωα για να τον εξυψώσει τελικά. Από τη μία, τα μέλη της άρχουσας τάξης διαθέτουν όλα τα προσδοκώμενα χαρακτηριστικά ενός καλού ανθρώπου. Από την άλλη οι πειρατές, που παρουσιάζονται αδίστακτοι και αιμοδιψείς δεν φαντάζουν ψεύτικοι και φανταστικοί, αλλά ως το άλλο άκρο της καθώς πρέπει κοινωνίας, υπό ακραίες συνθήκες φτώχειας και ηθικής παρακμής. Ο Λονγκ Τζον Σίλβερ, ηγέτης των πειρατών, ισορροπεί σε μία ιδιότυπη ηθική τραμπάλα, μεταξύ του αρχετυπικού κακού και ενός διαφορετικού, δυναμικού, επιβεβλημένου από τις περιστάσεις πνευματικού πατέρα προς τον νεαρό Τζιμ Χώκινς .

6. Γιατί επιλέξατε αυτό το βιβλίο;

Ακόμη και αν έχει διαβάσει κάποιος το βιβλίο στην παιδική ηλικία, αξίζει να το αναζητήσει στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο. Πέρα από την εξάσκηση στα αγγλικά, θα διαπιστώσει κανείς ότι στις παιδικές εκδόσεις τα κείμενα έχουν παραφραστεί ή λογοκριθεί. Αυτό συμβαίνει επειδή τα έργα του Στίβενσον απευθύνονται μεν σε παιδιά, θίγουν δε, εξαιρετικά σοβαρά και δύσκολα θέματα, που άπτονται του ενδιαφέροντος των ενηλίκων.

7. Τι σας άρεσε σε αυτό το βιβλίο; Σε ποιους και γιατί θα το προτείνατε;

Το βιβλίο είναι μαγευτικό. Θα ταξιδέψει τον αναγνώστη οποιασδήποτε ηλικίας και φυσικά είναι εξαιρετική θερινή βιβλιοπρόταση προς κάθε νεαρό μία πειρατική ιστορία. Για όσους δεν πείθονται από τα ανωτέρω θα παραθέσω αυτούσιο το εισαγωγικό σημείωμα του συγγραφέως:

 

To the hesitating purchaser

If sailor tales to sailor tunes,

Storm and adventure, heat and cold,

If schooners, islands and maroons

And Buccaneers and buried Gold

And all the old romance, retold

Exactly in the ancient way,

Can please, as me they pleased of old,

The wiser youngsters of today:

- So be it, and fall on! If not,

If studious youth no longer crave,

His ancient appetites forgot,

Kingston, or Ballantyne the brave,

Or Cooper of the wood and wave:

So be it, also! And may I

And all my pirates share the grave

Where these and their creations lie!

 

Βιβλιοκριτική της «Ελληνικής Μυθολογίας» του Νίκου Τσιφόρου

  Στα πλαίσια του αποθετηρίου βιβλιοκριτικών και παρουσιάσεων ακολουθεί μία καλοκαιρινή πρόταση: «Ελληνική Μυθολογία» του Νίκου Τσιφόρου.

Ο Θεός έφτιαξε τα μικρόβια, τα χρέη, τους στενοκέφαλους δικαστικούς και τους συγγενείς, για να τιμωρήσει τον αχάριστον και τον άτιμον άνθρωπο. Τα πρώτα τα πολεμάς με ενέσεις, τα δεύτερα με άρνηση και σε πάνε μέσα, τα τρίτα με φυλάκιση. Τους συγγενείς δεν τους πολεμάς με τίποτα.

Εξώφυλλο Ελληνικής Μυθολογίας του Ν. Τσιφόρου

Συγγραφέας: Νίκος Τσιφόρος

Τίτλος: Ελληνική Μυθολογία

Εκδοτικός οίκος: Ερμής

    1. Να αναφέρετε τον τόπο, τον χρόνο, τα πρόσωπα και το κεντρικό θέμα του βιβλίου

    Το κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι η Ελληνική μυθολογία με τον τόπο, τον χρόνο και τα πρόσωπα να είναι αντίστοιχα βγαλμένα από εκεί.

    2. Επιχειρήστε μία σύντομη βιβλιοπαρουσίαση (15-20 γραμμές)

    Ο Νίκος Τσιφόρος, στην Ελληνική Μυθολογία, που αποτελεί συρραφή μικρών ιστοριών που είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδες όπου αρθογραφούσε, παρουσιάζει με το χαρακτηριστικό του ύφος όλες τις ιστορίες και τα πρόσωπα της Ελληνικής Μυθολογίας. Ακολουθεί τη θεωρία καταγωγής των Ελλήνων από την Ινδοευρωπαϊκή φυλή, ενώ είναι φανερό ότι έχει προηγηθεί ενδελεχής έρευνα, που υποστηρίζεται με μία ισχυρή επιχειρηματολογία και βιβλιογραφικές αναφορές. Μέσα από αυτή τη μέθοδο εργασίας αναδύεται η Ελληνική Μυθολογία σε μικρές ιστορίες, ως μέρος ενός παγκόσμιου μωσαϊκού, ως λογική ακολουθία της Ινδικής, της Αιγυπτιακής και άλλων λαϊκών παραδόσεων και όχι σα να συντέθηκε σε κενό αέρος. Το βιβλίο αυτό κατορθώνει να είναι διδακτικό, χωρίς να είναι βαρύ και κουραστικό. Ο συγγραφέας κατορθώνει να εντοπίσει στοιχεία της μυθολογίας και αρχαίας ελληνικής παράδοσης που έχουν κληροδοτηθεί και στη χριστιανική παράδοση και να συνθέσει και να παραλληλίσει πρόσωπα και γεγονότα με το σήμερα.

    3. Παρουσιάστε τον κεντρικό ήρωα (εμφάνιση, χαρακτήρας, ενδιαφέροντα κ.α)

    Αν και σε αυτή την ανθολογία ιστοριών δύσκολα ξεχωρίζει κάποιος μεμονωμένος ήρωας, δεν είναι υπερβολή να αναφέρει κανείς ότι πίσω από όλες τις ιστορίες κεντρικό πρόσωπο είναι ο πανούργος, πολυμήχανος, καθημερινός Έλληνας που υπομένει τα ελλατώματα και τις ιδιαιτερότητες των θεών που φαντάστηκε ότι ήλεγχαν τη φύση.

    4. Σχολιάστε τον τρόπο αφήγησης της ιστορίας, τη γλώσσα και το ύφος

    Ο τρόπος αφήγησης της ιστορίας ακολουθεί μία λογική χρονολογική και εννοιολογική σειρά, από τις παλαιότερες και σημαντικότερες προσωπικότητες στις νεότερες και μικρότερης σημασίας. Ο συγγραφέας κατορθώνει να συνθέτει συμπεράσματα από διαφορετικές χρονικές περιόδους, με αριστοτεχνικούς παραλληλισμούς και αναχρονισμούς. Το ύφος του κειμένου είναι ο ορισμός του εύθυμου γραφήματος. Για αυτόν ακριβώς το λόγο ο Τσιφόρος είναι παρεξηγημένος συγγραφέας. Αρκετοί δεν αντιλαμβάνονται το καυστικό χιούμορ του που τσακίζει κόκκαλα και τον αφορίζουν ως αιρετικό. Αυτό είναι όμως όχι μόνο το σήμα κατατεθέν του αλλά και το κατόρθωμά του: Να παρουσιάζει σημαντικά θέματα με διασκεδαστικό και ανάλαφρο τρόπο, χωρίς το κείμενό του να στερείται βάθους και σοβαρών συμπερασμάτων. Η γλώσσα του είναι γλαφυρή, απλή, άμεση και κατανοητή. Επειδή αρκετοί συγγραφείς επιχείρησαν αλλά δεν κατάφεραν να τον μιμηθούν, ακολουθεί ένα μικρό χαρακτηριστικό απόσπασμα αφιερωμένο στους Σαμιώτες αναγνώστες, από το κεφάλαιο «Η πρώτη κυρία του Ολύμπου»:

Γιατί ο Θεός δεν έχει γυναίκα;

Γιατί δεν είναι κορόϊδο.

Φιλοσοφημένη και ώριμη ύπαρξη, ο Θεός, «δεν έχει ανάγκη θηλυκού, αφού είναι ο ίδιος το άρρεν και το θήλυ, το άλφα και το ωμέγα». Στις «ώριμες θρησκείες» ο Θεός είναι «μόνος», χωρίς σύντροφο, και το κυριώτερο «χωρίς ανάγκη συντρόφου».

(…)

… ίσως ο «θεσμός της μονογαμίας» που ίσχυε στους πρώτους Άριους που κατεβήκανε στην Ελλάδα. Κι ακόμα η έλλειψη επιδρομών στον τόπο μας, ένα τόπο με περιωρισμένη έκταση και κλειστά σύνορα. Ο πολεμιστής έπαιρνε σαν γέρας τη γυναίκα που του άρεσε (Αγαμέμνονας – Βρυσηϊς), αλλά δεν την κρατούσε … Έμενε προσηλωμένος στη νόμιμη, άσχετα αν έκανε… ζαβολιές… Η «μία» γυναίκα ήτανε ο θεσμός.

Δημιουργώντας λοιπόν τον Θεό του, δεν τον ξεχώρισε από τον εαυτό του. Του έδωσε το δικαίωμα να έχη «μία» και να κάνει τα απ” όξω του… Η πρώτη κυρία του Ολύμπου γεννήθηκε…

Γεννήθηκε στη Σάμο, κάτω από μιαν ιτιά, εκεί πλάι στον Ίμβρασσο ποταμό, από πατέρα τον Ωκεανό και μάνα την Τηθύ… (Ο Παυσανίας λέει ότι την Ήρα που γεννήθηκε στην Ασία και είναι η μεγάλη Χαλδαϊκή θεότης, την κουβαλήσανε στη Σάμο οι Λέλεγες).

(…)

Αδέρφια βέβαια ο Ζεύς κι η Ήρα μοιάζουνε πολύ σαν χαρακτήρες. Αυτή είναι ανεξάρτητη αρχομανής και προ παντός γκρινιάρα με τις ασταμάτητες απιστίες του. Αυτός δεν σηκώνει πολλά και τη φοβερίζει συνεχώς, αλλά φυλάγεται κιόλας, γιατί μια και δεν μπορεί να κάνει ζημιά στον ίδιον, κάνει ζημιές στις γκόμενες…

    5. Εντοπίστε τα επιμέρους θέματα που θίγονται στο βιβλίο, επισημαίνοντας και σχολιάζοντας ιδιαίτερα:

    α) Τα κοινωνικά προβλήματα

    β) Τις ιδέες και τις αξίες

    γ) Τη στάση που κρατά ο συγγραφέας απέναντι στα λογοτεχνικά του πρόσωπα

   α) Ο αναγνώστης μπορεί να αναγνωρίσει παραλληλισμούς με τα κοινωνικά προβλήματα του σήμερα.

   β) Παρότι ο συγγραφέας χρησιμοποιεί την ανάλαφρη γλώσσα του εύθυμου γραφήματος, η Ελληνική μυθολογία όπως και όλα τα κείμενα του Τσιφόρου, σε ένα δεύτερο επίπεδο ανάνγωσης, βρίθουν από λαϊκή σοφία. Ως εκ τούτου θίγονται ζητήματα διαχρονικά και παρουσιάζονται οι πανανθρώπινες και παντοτινές αξίες.

    γ) Αναφορικά με τη στάση που κρατά ο συγγραφέας απέναντι στα λογοτεχνικά του πρόσωπα; Δε δείχνει έλεος και δε χορηγεί άσυλο από την αδυσώπητα σατιρική πένα του ακόμη και όταν πρόκειται για θεούς.

    6. Γιατί επιλέξατε αυτό το βιβλίο;

   Ο Τσιφόρος υπήρξε ένας εργάτης του λόγου και ως εκ τούτου το συγγραφικό του έργο είναι εκτενές. Κάθε καλοκαίρι φροντίζω να διαβάζω οπωσδήποτε ένα από τα έργα του – ιδανικό ως ελαφρύ ανάγνωσμα και φιλοσοφία της παραλίας.

    7. Τι σας άρεσε σε αυτό το βιβλίο; Σε ποιους και γιατί θα το προτείνατε;

    Πρόκειται για ένα διδακτικό βιβλίο που παρουσιάζει την Ελληνική μυθολογία με έναν φρέσκο και καινούριο τρόπο. Ταυτόχρονα το ύφος του συγγραφέα είναι αληθινό και απίστευτα διασκεδαστικό, τουλάχιστον για όσους το διαβάσουν με ανοιχτό πνεύμα. Θα το πρότεινα ιδιαίτερα σε νεαρούς αναγνώστες και μαθητές γιατί αφενός ο χιουμοριστικός τόνος του κειμένου δε θα τους φοβίσει (το βιβλίο είναι 600 και βάλε σελίδες). Αφετέρου είναι ιδανικό για να τολμήσουν να αμφισβητήσουν τις ως τώρα γνώσεις και πεποιθήσεις τους για ένα φαινομενικά αθώο θέμα. Αλλά ας παραθέσω καλύτερα ένα απόσπασμα από τον επίλογο, όπου ο ίδιος ο Τσιφόρος εξηγεί γιατί έγραψε την «Ελληνική Μυθολογία»:

    … Υπάρχει κι άλλος ένας λόγος. Στην εκπαίδευση των παιδιών μας δίνουμε περισσότερη σημασία να τους διδάξουμε λεπτομερέστερα την Εβραϊκή μυθολογία παρά την δική μας. Οι Βενετοί λέγανε «είμαστε Βενετοί και μετά Χριστιανοί» και μεις στις ταυτότητές μας γράφουμε πρώτα «Έλλην υπήκοος» και μετά «Χριστιανός Ορθόδοξος». Και νομίζω ότι αυτή η τοποθέτηση έχει κιόλας μια σκοπιμότητα.Ναι, Χριστιανοί, ναι, να μάθουμε τους Εβραίους, αλλά πριν απ” όλα Έλληνες.Έτσι; (Δεν λαβαίνουμε, φυσικά, υπ” όψη μας αυτούς που τους αγανακτεί ο θρησκευτικός φανατισμός). Δεν έχει σημασία αν η θρησκεία των προγόνων μας πέθανε ή αν την εδολοφόνησε το σκοτεινό Βυζάντιο… Σημασία έχει ότι τούτη η γη που μας τρέφει και που πάνω της ευλογάμε τον σημερινό Θεό, έχει γαλουχηθή και μεγαλώσει η ίδια με τους κάμπους, τα βουνά, τα δάση, τον ουρανό και τη θάλασσά της, με την μαρμάρινη θρησκεία των πατέρων μας που «που πρέπει να την ξέρουμε πριν από κάθε άλλη».

    Για τούτο γράφτηκε η Μυθολογία αυτή. Το αστείο της είχε την σκοπιμότητα να την κάνει ευχάριστη και όχι «σχολαστική»… Και, μεταξύ μας, μ αρέσει που την έγραψα…

Βιβλιοκριτική της ανθολογίας μαθηματικής λογοτεχνίας Fantasia Mathematica

    Στα πλαίσια του αποθετηρίου βιβλιοκριτικών και παρουσιάσεων ακολουθεί πρόταση για τους φανατικούς της μαθηματικής λογοτεχνίας, αλλά και της επιστημονικής φαντασίας, καθώς η παρακάτω ανθολογία (κυκλοφορεί μόνο στα Αγγλικά) απαιτεί από τον αναγνώστη να της αφιερώσει χρόνο.

Εξώφυλλο του Fantasia Mathematica

Συγγραφέας: Διάφοροι, μεταξύ των οποίων συγγραφείς, μαθηματικοί και φιλόσοφοι. Άλντους Χάξλεϋ, Μάρτιν Γκάρντερ, Χ.Τζ. Γουέλς, Ρόμπερτ Χάινλαϊν, Λιούις Κάρολ, Γκόντφρεϊ Χ. Χάρντι, Πλάτων, Άρθουρ Κλαρκ κ.α. σε επιμέλεια Κλίφτον Φάντιμαν

Τίτλος: Fantasia Mathematica

Εκδοτικός οίκος: Copernicus

Χρόνος Έκδοσης:1η έκδοση 1958, επανέκδοση 1997.

1. Επιχειρήστε μία σύντομη βιβλιοπαρουσίαση (15-20 γραμμές)

(από το οπισθόφυλλο) 

  Χιουμοριστική και μυστηριώδης, αυτή η ανθολογία ιστοριών, δοκιμίων, αποσπασμάτων και ανέκδοτων συγγραμάτων θα ευχαριστήσει τόσο μαθηματικούς όσο και αυτούς που τους αρέσουν καλές ιστορίες γεμάτες ιδέες που διεγείρουν το μυαλό.

    Σε αυτή την ενδιαφέρουσα συλλογή ιστοριών, μαθαίνουμε μεταξύ άλλων για τον νεαρό μαθηματικό που αναζητά την αρραβωνιαστικιά του στην τέταρτη διάσταση, για τη σωτηρία μιας ομάδας Αυστραλών στρατιωτών μέσω ενός μαθήματος σε βασικές έννοιες τοπολογίας και στην αναζήτηση της μαθηματικής αλήθειας από τον Μεφιστοφελή.

    Κάθε αναγνώστης θα διασκεδάσει, θα γοητευτεί, ίσως και να διδαχθεί από αυτή την υπέροχη σε ποικιλία ανθολογία.

2. Σχολιάστε τον τρόπο αφήγησης της ιστορίας, τη γλώσσα και το ύφος

  Το ύφος των ιστοριών κυμαίνεται από καυστικό έως κωμικό, αλλά και χιουμοριστικό και σουρρεαλιστικό ενίοτε.

3. Γιατί επιλέξατε αυτό το βιβλίο;

   Διερευνώντας από πέρυσι την αναβίωση και τις ρίζες της μαθηματικής λογοτεχνίας, αναζητούσα όσο δυνατόν πιο παλιές και κλασσικές ιστορίες με σαφή προσανατολισμό προς τα μαθηματικά και όχι με αλληγορίες και με κρυμμένες αναφορές. Η αναζήτησή μου με οδήγησε σε αυτό το παλιό κρυμμένο διαμαντάκι.

4. Τι σας άρεσε σε αυτό το βιβλίο; Σε ποιους και γιατί θα το προτείνατε;

    Προκαλεί έκπληξη ποιοι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας ή και γενικότερα λογοτέχνες έχουν καταπιαστεί με το θέμα της μαθηματικής λογοτεχνίας. Προσφέρουν όλοι μία διαφορετική, διαχρονικά φρέσκια και ιδιαίτερη ματιά στη δημιουργική χρήση των μαθηματικών στη λογοτεχνία. Υπάρχει μεν ποιοτική διακύμανση μεταξύ των ιστοριών, αλλά γενικά η ανθολογία θα σας αφήσει ευχαριστημένους. Πάρα πολλές ιστορίες χρησιμοποιούν τη Λωρίδα του Μαέβιους με απίστευτα ευφάνταστους τρόπους, πιο σουρρεαλιστικές χρησιμοποιούν ακόμη πιο παράδοξες έννοιες όπως υπερκύβο στις 4 διαστάσεις (τεσσεράκτιο), μπουκάλια Κλάιν, ενώ άλλες θέτουν βαθιά φιλοσοφικά ζητήματα. Θα το πρότεινα σε όλους τους λάτρεις της μαθηματικής λογοτεχνίας, ακόμη και νεαρής ηλικίας, καθώς αρκετές από τις ιστορίες είναι γραμμένες σε εκλαϊκευμένο ύφος ή δίνουν έμφαση στη λογοτεχνία και τη φαντασία, χωρίς να απέχουν πολύ από την επιστημονική εγκυρότητα.

Διακρίσεις της Εθνικής Ομάδας Πληροφορικής στην 26η Διεθνή Ολυμπιάδα Πληροφορικής στην Ταϊβάν

   

26η Ολυμπιάδα Πληροφορικής

    Με δύο μετάλλια στις αποσκευές της επέστεψε η Εθνική ομάδα πληροφορικής από την 26η Διεθνή Ολυμπιάδα Πληροφορικής (ΙΟΙ 2014 -http://www.ioi2014.org/) που διεξήχθη στην Ταϊπέι της Ταϊβάν μεταξύ 13 και 20 Ιουλίου του 2014, μεταξύ 311 φιναλίστ, από 81 χώρες.

  Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές Δημήτριος Λώς και Αριστοφάνης Ροντογιάννης από το Κολλέγιο Ψυχικού Αθηνών κατέκτησαν από ένα χάλκινο μετάλλιο. Επισημαίνουμε σε όσους μπερδεύονται με τη σειρά κατάταξης ή από τα 2 χάλκινα, ότι μετάλλια απονέμονται στους μετέχοντες που έπιασαν ορισμένο βαθμολογικό πλαφόν.

    Την Εθνική Ομάδα πέρα από τους δύο βραβευθέντες συμπλήρωσαν οι μαθητές: Γιώργος Βενιζέλος από τα εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη και ο Γιώργος Χρίστογλου από το 14ο Γενικο Λύκειο Θεσσαλονίκης, μετά την ολοκλήρωση του 26ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Πληροφορικής που διοργανώνεται κάθε χρόνο υπό την εποπτεία της Ελληνικής Εταιρείας Επιστημόνων & Επαγγελματιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών (ΕΠΥ).

    Οι συνοδοί της Ελληνικής Ομάδας ήταν οι κ.κ. Μιχάλης Χατζόπουλος καθηγητής ΕΚΠΑ και Νικόλαος Παπασπύρου, αν. καθηγητής ΕΜΠ. Αναλυτικός πίνακας με την κατάταξη και βαθμολογία των μελών της Ελληνικής αποστολής ακολουθεί παρακάτω:

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΣΧΟΛΕΙΟ
ΚΑΤΑΤΑΞΗ
ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ (ΑΠΟΛΥΤΗ)
ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ (%)
Δημήτριος ΛωςΚολλέγιο Ψυχικού Αθηνών139ος236/60039,33%
Αριστοφάνης ΡοντογιάννηςΚολλέγιο Ψυχικού Αθηνών149ος227/60037,83%
Γιώργος Χρίστογλου14ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης199ος146/60024,33%
Γιώργος ΒενιζέλοςΕκπαιδευτήρια Μαντουλίδη274ος59/6009,83%
Ελληνική αποστολή 26ης Ολυμπιάδας Πληροφορικής (2014)

    Από την ακόλουθη διεύθυνση μπορείτε να διαβάσετε το αναλυτικό δελτίο τύπου της ΕΠΥ.
Τελική βαθμολογία ανά προγραμματιστικό γρίφο και συγκεντρωτική μπορείτε να βρείτε από τον ιστοχώρο της 26ης Ολυμπιάδας Πληροφορικής, ενώ αναλυτικό πίνακα με τα μετάλλια, την τελική κατάταξη και πλήρη στατιστικά στοιχεία από την ιστοσελίδα συγκεντρωτικών στατιστικών των Ολυμπιάδων Πληροφορικής (http://stats.ioinformatics.org/results/2014).

    Αναλυτικά φωτορεπορτάζ και βίντεο μπορείτε να βρείτε από τον επίσημο ιστοχώρο της 26ης Ολυμπιάδας Πληροφορικής (http://www.ioi2014.org/).

   Τέλος για όσους (μαθητές και μη) ενδιαφέρονται για τα προβλήματα που τέθηκαν ως θέματα, αυτά έχουν ως εξής – στην Ελληνική τους μετάφραση – από την ιστοσελίδα της διοργάνωσης:

  1. Γενική υποσημείωση υλοποίησης 1ης μέρας.
  2. Πρόβλημα Νο1: Σιδηρόδρομος. Συγγραφέας: Vytautas Gruslys, Λιθουανία.
  3. Πρόβλημα Νο2: Τείχος. Συγγραφέας: Bartosz Tarnawski, Πολωνία.
  4. Πρόβλημα Νο3: Παιχνίδι. Συγγραφείς: Author: Jonathan Mosheiff and Nir Lavee, Ισραήλ.
  5. Γενική υποσημείωση υλοποίησης 2ης μέρας.
  6. Πρόβλημα Νο4: Γόνδολα. Συγγραφέας: Michal Forišek, Σλοβακία.
  7. Πρόβλημα Νο5: Φίλος. Συγγραφέας: Sun-Yuan Hsieh, Ταϊβάν.
  8. Πρόβλημα Νο6: Διακοπές. Συγγραφέας: Author: Jakub Łącki, Πολωνία.

    Τα θέματα βέβαια, όντας θέματα Ολυμπιάδας Πληροφορικής, είναι πολύ πάνω από το επίπεδο του μέσου μαθητή, αλλά παρουσιάζονται από τη σχολική ιστοσελίδα, καθώς τα θέματα του Πανελλήνιου Διαγωνισμού Πληροφορικής, ακολουθούν αντίστοιχες προδιαγραφές και μοιάζουν ως προς το ύφος των εισηγήσεων.

Διάκριση του Άγγελου Γκέτση από το 3ο Λύκειο Άρτας στο διαγωνισμό Google Science Fair 2014

    Όπως και στο διαγωνισμό Google Science Fair 2013, όπου ανάμεσα στους φιναλίστ ήταν ο Χαράλαμπος Ιωάννου, έτσι και φέτος ανάμεσα στους διακριθέντες είναι πάλι ένας Έλληνας μαθητής: Ο Άγγελος Γκέτσης από το 3ο Λύκειο Άρτας.

    Ο μαθητής Άγγελος Γκέτσης του 3ου Λυκείου Άρτας, 17 ετών, έλαβε το Local Prize στον διεθνή διαγωνισμό Google Science Fair 2014, με θέμα την Επιστήμη και την Τεχνολογία. Για το διαγωνισμό είχε πραγματοποιηθεί μέρα ενημέρωσης και στο σχολείο μας, πριν τη συστηματική επαναλειτουργία της παρούσης ιστοσελίδας στο Γυμνάσιο Καρλοβασίων αν και τελικώς δεν είχαμε υποβολή συμμετοχής από μαθητή μας, στον πιο απαιτητικό ίσως διεθνή διαγωνισμό για μαθητές αυτήν την περίοδο. Η εργασία του Άγγελου, P.E.ACE (PORTABLE.EVASIVE.ASSISTANCE), βραβεύτηκε όντας 1η σε Πανελλήνιο Επίπεδο, ανάμεσα στις 6 καλύτερες σε Πανευρωπαϊκό επίπεδο και ανάμεσα στις 32 κορυφαίες του κόσμου.

    Η εργασία του, σύμφωνα με την περίληψη του ιδίου έχει σκοπό να βελτιώσει τις ξεπερασμένες μεθόδους που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι με προβλήματα όρασης για να αναγνωρίσουν το περιβάλλον τους:

  • Το λευκό ραβδί, που σύμφωνα με την έρευνα του μαθητή, επινοήθηκε το 1921 από τον φωτογράφο Τζέημς Μπιγκς (James Biggs), που έμεινε τυφλός ύστερα από ατύχημα έχει το μειονέκτημα ότι χρειάζεται χρόνο για την εκπαίδευση της χρήσης του, ενώ ο χρήστης δεν μπορεί να εντοπίσει εμπόδια στο ύψος των γονάτων ή της κεφαλής.

  • Ο σκύλος – οδηγός χρησιμοποιείται από λιγότερους, καθώς χρειάζονται περισσότερα χρήματα για την απόκτησή του και κυρίως φροντίδα από μέρους του ιδιοκτήτη του, χωρίς να αποκλείονται και οι περιπτώσεις που δεν μπορεί κάποιος να αποκτήσει το σκύλο λόγω αλλεργιών.

P.E.ACE (Portable.Evasive.AssistanCE): Η εργασία του Άγγελου Γκέτση στο Google Science Fair 2014.

    Έτσι, φτάνουμε στην ιδέα του Άγγελου: Ένα ζεύγος απλών γυαλιών,που ειδοποιούν τον διοπτροφόρο για κοντινά εμπόδια, που δε χρειάζεται εκπαίδευση και έχει προσιτή τιμή. Η συσκευή μεταξύ άλλων συμπεριλαμβάνει έναν αισθητήρα υπερήχων, έναν επεξεργαστή σε πλακέτα Redboard Arduino, που προγραμμάτισε ο ίδιος, ώστε να διαβάζει τα δεδομένα της απόστασης των εμποδίων μέσω του αισθητήρα υπερήχων. Ακολούθως ανάλογα με την απόσταση ειδοποιεί τον χρήστη, μέσω δόνησης από ένα μικρό μοτέρ, για την εγγύτητα του εμποδίου στο κεφάλι του χρήστη.

    Για όσους μαθητές θέλουν να μιμηθούν τον νεαρό ερευνητή και εφευρέτη, να αναφέρουμε ότι ο Άγγελος αφότου πληροφορήθηκε για τη διάκριση του Χαράλαμπου Ιωάννου στον περσινό διαγωνισμό, εργάστηκε σκληρά

  • 1 χρόνο σχεδιάζοντας τη συσκευή,
  • 1 μήνα για να προγραμματίσει τον αλγόριθμο που επινόησε και
  • 2 εβδομάδες για να συγκεντρώσει το υλικό και να συναρμολογήσει το πρωτότυπο.

    Στα συμπεράσματά του είναι εμφανής η συνεχής προσπάθεια για τη βελτίωση της μηχανής. Από το συνοδευτικό σημείωμα του Άγγελου σχετικά με τον ίδιο μαθαίνουμε ότι από την ηλικία των 13 ετών υλοποιούσε εφευρέσεις, αγαπώντας την ιδέα της δημιουργίας αντί του παιχνιδιού με κάτι που έφτιαξε κάποιος άλλος.

    Τα ακόλουθα λεγόμενά του δεν αφήνουν χώρο για παρανόηση και δε χρειάζονται σχολιασμό, πέρα από το γεγονός ότι αποτελούν μία αντιπροσωπευτική γνώμη για το Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ενός προικισμένου μαθητή  και συνάμα ένα υπόδειγμα μίμησης. Για αυτό παρατίθενται απλώς μεταφρασμένα στα Ελληνικά, σε ελεύθερη μετάφραση, αφού όλες οι εργασίες σύμφωνα με τους όρους του διαγωνισμού παρουσιάζονται στα Αγγλικά:

Ονομάζομαι Άγγελος Γκέτσης. Είμαι 17 ετών και ζω στην Ελλάδα, στη μικρή πόλη της Άρτας. Μου αρέσει να υλοποιώ τις ιδέες μου σε εφευρέσεις και να περνάω τον καιρό μου συντροφιά με τους φίλους μου. Είχα ανέκαθεν ένα πάθος σχετικά με τις επιστήμες και τη μηχανική, αλλά αυτό αναπτύχθηκε μετά τα 13 οπότε και άρχισα τις υλοποιήσεις και γενικά λάτρευα την ιδέα του να δημιουργώ, αντί να παίζω με κάτι που έφτιαξε κάποιος άλλος.

Αλλά μες στην ατυχία μου το σχολικό πρόγραμμα σπουδών στην Ελλάδα δε συμπεριλαμβάνει μαθήματα ούτε μηχανικής ούτε προγραμματισμού, οπότε βασίστηκα στο Διαδίκτυο αντί διδασκάλου: Ερεύνησα τα πάντα, από βασικά ηλεκτρονικά κυκλώματα μέχρι προχωρημένο προγραμματισμό. Πάντα θαύμαζα τους επιστήμονες και τους μηχανικούς για την πίστη στο αντικείμενό τους, κάτι που αποτέλεσε έμπνευση για μένα όπως και για το πάθος τους να κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Μες στα μελλοντικά μου σχέδια είναι να αποφοιτήσω από το Λύκειο και να γίνω μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ακόμη να μάθω περισσότερα, για να βελτιώνω τις εφευρέσεις μου και να υλοποιώ νέες. Είναι σταθερή μου πεποίθηση ότι η τεχνολογία μπορεί να βελτιώσει τον κόσμο για τις μελλοντικές γενεές.

Η βράβευση θα είναι μία αναγνώριση του πάθους μου για τη δουλειά μου, που επιπλέον θα μου επιτρέψει να δημιουργήσω νέες εφευρέσεις και να θέσω το παράδειγμα σε άλλα παιδιά και εφήβους ότι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο αν το θέλουν.

    Περισσότερες πληροφορίες για την εργασία του μαθητή, όπως φωτογραφίες, πηγές που χρησιμοποίησε για την έρευνά του μπορείτε να βρείτε από εδώ, ενώ πληροφορίες για την εξέλιξη του φετεινού διαγωνισμού, τους τελικούς φιναλίστ, τις εργασίες των υπόλοιπων διακριθέντων καθώς και των θερινών δραστηριοτήτων του Google Science Fair μπορείτε να βρείτε από την  επίσημη ιστοσελίδα του διαγωνισμού.