Παρατήρηση της έκλειψης Ηλίου της 20ης Μαρτίου 2015

Σε συνέχεια της χτεσινής ενημέρωσης για την ηλιακή έκλειψη της 20ης Μαρτίου 2015, με την οποία πληροφορούσαμε για το φαινόμενο και δίναμε οδηγίες για την ασφαλή παρακολούθηση και προστασία της όρασης των παρατηρητών, ακολουθούν φωτογραφίες, βίντεο και ενημερωτικό υλικό από τις σημερινές δραστηριότητες που έλαβαν χώρα στο σχολείο μας.

Οι επίδοξοι παρατηρητές και αθεράπευτα ρομαντικοί που ήθελαν να παρακολουθήσουν το σπάνιο αυτό φυσικό φαινόμενο είχαν να αντιμετωπίσουν δύο εμπόδια σήμερα:

  1. Τη χτεσινή εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας, που ως λύση στους κινδύνους παρατήρησης της έκλειψης επίτασσε τον εγκλεισμό των μαθητών σε κλειστούς χώρους, αλλά τουλάχιστον πρότεινε εναλλακτικές δράσεις εντός αυτών (να σημειώσουμε ότι σύμφωνα με το BBC αυτό δεν ήταν Ελληνική αποκλειστικότητα)  και
  2. Τον εντελώς νεφοσκεπή ουρανό του Καρλοβασίου.

Ο Δρ Μάνος Δανέζης, επίκουρος καθηγητής Αστροφυσικής στο τμήμα Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, θίγει το θέμα της ανησυχίας για την υγεία των νεαρών παρατηρητών καίρια στο άρθρο του ιστολογίου του, με τίτλο:  «Έκλειψη ηλίου … έκλειψη παιδείας.» Δεν μπορούμε παρά να παραθέσουμε ένα απόσπασμα:

Θυμάμαι ?. στα 17 μου, σε μια ολική Ηλιακή έκλειψη, ο τότε Υπουργός Παιδείας είχε βγάλει μια εγκύκλιο που επέβαλε στους καθηγητές μας να μας «μαντρώσουν» για να μη δούμε την έκλειψη προκειμένου να μη χαλάσουμε τα μάτια μας. Έτσι και έγινε, όμως? Η τρελοπαρέα μας, εραστές του ουρανού και των άστρων? είχε αντίθετη άποψη? Αποφασίσαμε να κάνουμε μια επιστημονική κοπάνα. Από την προηγούμενη κάψαμε φωτογραφικά φιλμς, μαυρίσαμε προσεκτικά γυάλινες πλάκες και το πρωί ανηφορίσαμε προς τον Αη Γιώργη το Λυκαβηττό. Συναντήσαμε πολλούς άλλους επιστημονικούς κοπανατζήδες και μαζί τους ζήσαμε στιγμές αξέχαστες που μας συνοδεύουν μέχρι σήμερα. Ο έρωτας του έναστρου ουρανού ήταν πολύ πιο δυνατός από τη σχολική αποβολή.

 Μόλις η έκλειψη τελείωσε κατά τις 12 το μεσημέρι, επιστρέψαμε στο σχολείο περιμένοντας την τιμωρία? Μάταια όμως. Εξηγώντας το αίτιο της ολιγόωρης κοπάνας μας, είδαμε πρόσωπα γελαστά και τρυφερά? Τιμωρηθήκαμε με ένα χαμόγελο κατανόησης? όλοι γνώριζαν την τρέλα μας για τα άστρα?. Κατεβήκαμε στην τάξη μας? Μάθαμε ότι ο μαθηματικός μας? βλέποντας στο απουσιολόγιο ότι λείπαμε είπε?

«είναι οι μόνοι που δεν φοβούνται να κυνηγήσουν τα όνειρά τους? εσείς οι φρόνιμοι και υπάκουοι βγάλτε μια κόλα χαρτί για ένα πρόχειρο διαγώνισμα»?

Η τιμωρία του «μαντρωμένου»; Η κόλαση του διαγωνίσματος.

Η τιμωρία του «λεύτερου»? ο παράδεισος του κόσμου των άστρων.

 Τέτοιοι δάσκαλοι σμίλεψαν τότε τις ψυχές μας και τον έρωτά μας για την επιστήμη

Εμείς απλά να προσθέσουμε ότι με σωστή ενημέρωση, αγαστή συνεργασία μαθητών, εκπαιδευτικών, γονέων και υπουργείου, ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο όπως η έκλειψη Ηλίου μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για γιορτή και εκδηλώσεις που εξάπτουν τη φαντασία των παιδιών και το ενδιαφέρον τους για τις επιστήμες, αρκεί να βρεθεί η χρυσή τομή και να ακολουθηθούν σωστές πρακτικές.

Επιλέξαμε λοιπόν την εναλλακτική πρόταση του Υπουργείου Παιδείας για παρατήρηση μέσω της ζωντανής μετάδοσης του Εθνικού Αστεροσκοπείου, που οργανώθηκε στο εργαστήριο πληροφορικής του Γυμνασίου Καρλοβασίων, με βιντεοπροβολέα. Δυστυχώς οι νεφώσεις στην Αττική και η μη ικανοποιητική ταχύτητα σύνδεσης (προφανώς η πληθώρα των διαδικτυακών επισκεπτών της ιστοσελίδας του Εθνικού Αστεροσκοπείου τη «γονάτισαν»), είχαν ως αποτέλεσμα την αρχική απογοήτευση των συγκεντρωμένων μαθητών.

Σκεφτήκαμε έτσι να επιχειρήσουμε να παρακολουθήσουμε το πιο εντυπωσιακό φαινόμενο της ολικής ηλιακής έκλειψης από κάποιο τηλεσκόπιο σε τοποθεσία της Βόρειας Ευρώπης. Η τύχη μας χαμογέλασε και τη λύση πρόσφερε η πλατφόρμα του Slooh: Community Observatory. Σε συνεργασία με το Νορβηγικό τηλεοπτικό δίκτυο NRK News, παρακολουθήσαμε την ολική έκλειψη ηλίου από το αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ.

Ακολουθεί σύντομο άλμπουμ με φωτογραφίες από την παρατήρηση της ολικής έκλειψης,

ενώ το βίντεο της πληρέστατης και ενημερωτικής μετάδοσης (διάρκειας 3 περίπου ωρών) μπορείτε να το παρακολουθήσετε από τον

Ολική έκλειψη Ηλίου στο Σβάλμπαρντ από το Slooh και το NRK News

Ολική έκλειψη Ηλίου στο Σβάλμπαρντ από το Slooh και το NRK News

ακόλουθο σύνδεσμο. Για όσους δεν έχουν να διαθέσουν το χρόνο να παρακολουθήσουν όλο το φαινόμενο, επισημαίνουμε ότι η κορύφωση του φαινομένου με την αποκάλυψη του ηλιακού στέμματος βρίσκονται περίπου στη 1 ώρα και 45 λεπτά της μετάδοσης.

Ευχαριστούμε όλη την όμορφη παρέα των μαθητών που συμμετείχε στην παρατήρηση, δημιουργώντας μία ευχάριστη, εορταστική ατμόσφαιρα.

5 Σχόλια

Μεταπήδηση στη φόρμα σχολίων

    • Αγγέλα Πανούσου
    • Αγγέλα Μαρία Πανούσου on 21 Μαρτίου 2015 at 00:13
    • Απάντηση

    Να ‘στε καλά που ανοίξατε το εργαστήριο και είδαμε αυτό το υ-π-ε-ρ-ο-χ-ο φαινόμενο !!!
    Για μια ακόμα φορά θα το πω…
    Αν δεν είχαμε και εσάς τώρα θα είμασταν πολύ πίσω….

  1. Σου αξιζουν συγχαρητηρια Δημητρη που εδωσες την δυνατοτητα στα παιδια να παρακολουθησουν ενα τετοιο φαινομενο!

    1. Να σαι καλά Χρήστο. Η συγκυρία είναι καλή. Να δούμε και τι καλό θα βγει και με την ομάδα Αστρονομίας του Πανεπιστημίου 🙂

  2. Πρώτα απο όλα: Μπράβο Δημήτρη! Εξυπνη ιδέα και ευτυχως το σχολείο έχει τον τρόπο να την πραγματοποιήσεις. Εμεις πρεπει να κουβαλαμε όλα τα υλικα (laptop, projector, ηχεια, καλωδια προεκτασης, και εναν παλιό χάρτι για την προβολή!) στο χερι για να καταλήξουμε σε αιθουσες που δεν εχουν καν τροπο συσκότισης.

    Ήταν λιγο αστεια η αντίδραση του υπουργειου. Και περίεργη, με εναν άξιο πανεπιστημιακό καθηγητή Τεχνολογικής Παιδείας στο τιμόνι.
    Απο αλλού ξεκίνησε αυτο. Ειμαι σίγουρη.
    Τα παιδια στο σχολείο που ήμουν ζητησαν πληροφορίες για το φαινόμενο , τους εξήγησα μηχανιστικά πως συμβαίνει, δυστυχώς δεν είχα λεπτομέρεις όπως…το καθε πότε συμβαινει. Με επιασαν αδιάβαστη. Το να δαιμονοποιεις ενα φυσικό φαινόμενο είναι αστείο. Καποια παιδιά περιμεναν να ουρλιαζουν τα σκυλιά. Λογικό. Γιατι όχι; Η αστρονομία με την αστρολογία και τη μαγισσα Φούρκα στο τηλεσκόπιο.
    Με τις υγείες μας.

    1. Ευχαριστώ Ελένη. Όντως με λίγη θέληση, σωστή ενημέρωση και πρακτικό πνεύμα και όχι απίστευτη προετοιμασία μπορούσε να βγεί τέτοια δράση. Συμφωνώ ότι από κάτι απλό θα ξεκίνησε το χτεσινό άτοπο. Ίσως η βιάση της τελευταίας στιγμής να μαρτυρά ότι δεν υπάρχει τακτική ενημέρωση και συνεργασία με πλανητάρια – αστεροσκοπεία και λοιπούς επιστημονικούς χώρους (δεν ξέρω σε πόσα σχολεία στην Αττική φθάνουν τακτικές σχετικές εγκύκλιοι, προσκλήσεις και προγράμματα και τι πραγματοποιείται) αλλά το χτεσινό μαρτυρά επιδερμική και βιαστική κινητοποίηση με συνέπεια αμφίβολης αξίας αποτελέσματα. Για τη σπανιότητα (και αυτός ήταν ο λόγος της κινητοποίησής μου) μία ολική και όχι μερική έκλειψη συμβαίνει σε έναν τόπο κάθε 350 χρόνια και οι πιθανότητες να τη βιώσει κάποιος άνθρωπος είναι 1 στις 25.000, ενώ αν πας στο σχετικό κατάλογο της NASA (http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEcat5/SE2001-2100.html) θα δείς ότι ολικές εκλείψεις κάπου στον πλανήτη συμβαίνουν περίπου 1 ανά 2,5 – 3 χρόνια, ενώ μερικές και δαχτυλιοειδείς από 2 ως 7 ανά έτος. Συνεπώς μετά την ολική έκλειψη του Καστελόρριζου το 2006 καταλαβαίνεις… ενώ μερική έκλειψη ορατή από την Ελλάδα θα έχει ξανά τον Ιούλιο του 2020, Οκτώβριο του 2022 και ολική θα χει (υπεραισιόδοξοι αν ήμαστε και βρισκόμαστε εδώ… στην Κύπρο, 30 Απριλίου 2060 και σε ένα μονοπάτι (λέω τα πιο πολυπληθή μέρη) που θα καλύπτει Ζάκυνθο, Κεφαλλονιά, Λευκάδα, Ιθάκη, Αγρίνιο, Μεσολόγγι, Πάτρα, Λαμία, Βόλο, Β. Σποράδες, Αη Στράτη, Λήμνο, Βόρεια Λέσβο, Σαμοθράκη στις 21 Απριλίου 2088 (βλ. εδώ http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20880421) … ή ταξιδεύουμε αλλού για να το ζήσουμε … Καθώς λοιπόν είναι σπάνιο φαινόμενο και είναι καθηλωτικό, διάσημοι ιστορικοί το περιγράφουν ως εμπειρία που αλλάζει τη ζωή και σου δίνει άλλη αντίληψη και όραμα για τη θέση μας στον κόσμο … αφού το Διαδίκτυο βοηθά να λάβουμε ζωντανή εικόνα γιατί να μην προσφέρουμε έστω και τμήμα αυτής της εμπειρίας στους μαθητές μας και στους εαυτούς μας; Όπως και εσύ να κλείσω και εγώ με ευχές για την υγεία μας (γεροί να μαστε να τα χαιρόμαστε 🙂 )

Αφήστε μια απάντηση

Η διεύθυνση του email σας δεν θα δημοσιευθεί.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.