Βιβλιοκριτική της «Ελληνικής Μυθολογίας» του Νίκου Τσιφόρου

  Στα πλαίσια του αποθετηρίου βιβλιοκριτικών και παρουσιάσεων ακολουθεί μία καλοκαιρινή πρόταση: «Ελληνική Μυθολογία» του Νίκου Τσιφόρου.

Ο Θεός έφτιαξε τα μικρόβια, τα χρέη, τους στενοκέφαλους δικαστικούς και τους συγγενείς, για να τιμωρήσει τον αχάριστον και τον άτιμον άνθρωπο. Τα πρώτα τα πολεμάς με ενέσεις, τα δεύτερα με άρνηση και σε πάνε μέσα, τα τρίτα με φυλάκιση. Τους συγγενείς δεν τους πολεμάς με τίποτα.

Εξώφυλλο Ελληνικής Μυθολογίας του Ν. Τσιφόρου

Συγγραφέας: Νίκος Τσιφόρος

Τίτλος: Ελληνική Μυθολογία

Εκδοτικός οίκος: Ερμής

    1. Να αναφέρετε τον τόπο, τον χρόνο, τα πρόσωπα και το κεντρικό θέμα του βιβλίου

    Το κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι η Ελληνική μυθολογία με τον τόπο, τον χρόνο και τα πρόσωπα να είναι αντίστοιχα βγαλμένα από εκεί.

    2. Επιχειρήστε μία σύντομη βιβλιοπαρουσίαση (15-20 γραμμές)

    Ο Νίκος Τσιφόρος, στην Ελληνική Μυθολογία, που αποτελεί συρραφή μικρών ιστοριών που είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδες όπου αρθογραφούσε, παρουσιάζει με το χαρακτηριστικό του ύφος όλες τις ιστορίες και τα πρόσωπα της Ελληνικής Μυθολογίας. Ακολουθεί τη θεωρία καταγωγής των Ελλήνων από την Ινδοευρωπαϊκή φυλή, ενώ είναι φανερό ότι έχει προηγηθεί ενδελεχής έρευνα, που υποστηρίζεται με μία ισχυρή επιχειρηματολογία και βιβλιογραφικές αναφορές. Μέσα από αυτή τη μέθοδο εργασίας αναδύεται η Ελληνική Μυθολογία σε μικρές ιστορίες, ως μέρος ενός παγκόσμιου μωσαϊκού, ως λογική ακολουθία της Ινδικής, της Αιγυπτιακής και άλλων λαϊκών παραδόσεων και όχι σα να συντέθηκε σε κενό αέρος. Το βιβλίο αυτό κατορθώνει να είναι διδακτικό, χωρίς να είναι βαρύ και κουραστικό. Ο συγγραφέας κατορθώνει να εντοπίσει στοιχεία της μυθολογίας και αρχαίας ελληνικής παράδοσης που έχουν κληροδοτηθεί και στη χριστιανική παράδοση και να συνθέσει και να παραλληλίσει πρόσωπα και γεγονότα με το σήμερα.

    3. Παρουσιάστε τον κεντρικό ήρωα (εμφάνιση, χαρακτήρας, ενδιαφέροντα κ.α)

    Αν και σε αυτή την ανθολογία ιστοριών δύσκολα ξεχωρίζει κάποιος μεμονωμένος ήρωας, δεν είναι υπερβολή να αναφέρει κανείς ότι πίσω από όλες τις ιστορίες κεντρικό πρόσωπο είναι ο πανούργος, πολυμήχανος, καθημερινός Έλληνας που υπομένει τα ελλατώματα και τις ιδιαιτερότητες των θεών που φαντάστηκε ότι ήλεγχαν τη φύση.

    4. Σχολιάστε τον τρόπο αφήγησης της ιστορίας, τη γλώσσα και το ύφος

    Ο τρόπος αφήγησης της ιστορίας ακολουθεί μία λογική χρονολογική και εννοιολογική σειρά, από τις παλαιότερες και σημαντικότερες προσωπικότητες στις νεότερες και μικρότερης σημασίας. Ο συγγραφέας κατορθώνει να συνθέτει συμπεράσματα από διαφορετικές χρονικές περιόδους, με αριστοτεχνικούς παραλληλισμούς και αναχρονισμούς. Το ύφος του κειμένου είναι ο ορισμός του εύθυμου γραφήματος. Για αυτόν ακριβώς το λόγο ο Τσιφόρος είναι παρεξηγημένος συγγραφέας. Αρκετοί δεν αντιλαμβάνονται το καυστικό χιούμορ του που τσακίζει κόκκαλα και τον αφορίζουν ως αιρετικό. Αυτό είναι όμως όχι μόνο το σήμα κατατεθέν του αλλά και το κατόρθωμά του: Να παρουσιάζει σημαντικά θέματα με διασκεδαστικό και ανάλαφρο τρόπο, χωρίς το κείμενό του να στερείται βάθους και σοβαρών συμπερασμάτων. Η γλώσσα του είναι γλαφυρή, απλή, άμεση και κατανοητή. Επειδή αρκετοί συγγραφείς επιχείρησαν αλλά δεν κατάφεραν να τον μιμηθούν, ακολουθεί ένα μικρό χαρακτηριστικό απόσπασμα αφιερωμένο στους Σαμιώτες αναγνώστες, από το κεφάλαιο «Η πρώτη κυρία του Ολύμπου»:

Γιατί ο Θεός δεν έχει γυναίκα;

Γιατί δεν είναι κορόϊδο.

Φιλοσοφημένη και ώριμη ύπαρξη, ο Θεός, «δεν έχει ανάγκη θηλυκού, αφού είναι ο ίδιος το άρρεν και το θήλυ, το άλφα και το ωμέγα». Στις «ώριμες θρησκείες» ο Θεός είναι «μόνος», χωρίς σύντροφο, και το κυριώτερο «χωρίς ανάγκη συντρόφου».

(…)

… ίσως ο «θεσμός της μονογαμίας» που ίσχυε στους πρώτους Άριους που κατεβήκανε στην Ελλάδα. Κι ακόμα η έλλειψη επιδρομών στον τόπο μας, ένα τόπο με περιωρισμένη έκταση και κλειστά σύνορα. Ο πολεμιστής έπαιρνε σαν γέρας τη γυναίκα που του άρεσε (Αγαμέμνονας ? Βρυσηϊς), αλλά δεν την κρατούσε … Έμενε προσηλωμένος στη νόμιμη, άσχετα αν έκανε… ζαβολιές… Η «μία» γυναίκα ήτανε ο θεσμός.

Δημιουργώντας λοιπόν τον Θεό του, δεν τον ξεχώρισε από τον εαυτό του. Του έδωσε το δικαίωμα να έχη «μία» και να κάνει τα απ’ όξω του… Η πρώτη κυρία του Ολύμπου γεννήθηκε…

Γεννήθηκε στη Σάμο, κάτω από μιαν ιτιά, εκεί πλάι στον Ίμβρασσο ποταμό, από πατέρα τον Ωκεανό και μάνα την Τηθύ… (Ο Παυσανίας λέει ότι την Ήρα που γεννήθηκε στην Ασία και είναι η μεγάλη Χαλδαϊκή θεότης, την κουβαλήσανε στη Σάμο οι Λέλεγες).

(…)

Αδέρφια βέβαια ο Ζεύς κι η Ήρα μοιάζουνε πολύ σαν χαρακτήρες. Αυτή είναι ανεξάρτητη αρχομανής και προ παντός γκρινιάρα με τις ασταμάτητες απιστίες του. Αυτός δεν σηκώνει πολλά και τη φοβερίζει συνεχώς, αλλά φυλάγεται κιόλας, γιατί μια και δεν μπορεί να κάνει ζημιά στον ίδιον, κάνει ζημιές στις γκόμενες…

    5. Εντοπίστε τα επιμέρους θέματα που θίγονται στο βιβλίο, επισημαίνοντας και σχολιάζοντας ιδιαίτερα:

    α) Τα κοινωνικά προβλήματα

    β) Τις ιδέες και τις αξίες

    γ) Τη στάση που κρατά ο συγγραφέας απέναντι στα λογοτεχνικά του πρόσωπα

   α) Ο αναγνώστης μπορεί να αναγνωρίσει παραλληλισμούς με τα κοινωνικά προβλήματα του σήμερα.

   β) Παρότι ο συγγραφέας χρησιμοποιεί την ανάλαφρη γλώσσα του εύθυμου γραφήματος, η Ελληνική μυθολογία όπως και όλα τα κείμενα του Τσιφόρου, σε ένα δεύτερο επίπεδο ανάνγωσης, βρίθουν από λαϊκή σοφία. Ως εκ τούτου θίγονται ζητήματα διαχρονικά και παρουσιάζονται οι πανανθρώπινες και παντοτινές αξίες.

    γ) Αναφορικά με τη στάση που κρατά ο συγγραφέας απέναντι στα λογοτεχνικά του πρόσωπα; Δε δείχνει έλεος και δε χορηγεί άσυλο από την αδυσώπητα σατιρική πένα του ακόμη και όταν πρόκειται για θεούς.

    6. Γιατί επιλέξατε αυτό το βιβλίο;

   Ο Τσιφόρος υπήρξε ένας εργάτης του λόγου και ως εκ τούτου το συγγραφικό του έργο είναι εκτενές. Κάθε καλοκαίρι φροντίζω να διαβάζω οπωσδήποτε ένα από τα έργα του ? ιδανικό ως ελαφρύ ανάγνωσμα και φιλοσοφία της παραλίας.

    7. Τι σας άρεσε σε αυτό το βιβλίο; Σε ποιους και γιατί θα το προτείνατε;

    Πρόκειται για ένα διδακτικό βιβλίο που παρουσιάζει την Ελληνική μυθολογία με έναν φρέσκο και καινούριο τρόπο. Ταυτόχρονα το ύφος του συγγραφέα είναι αληθινό και απίστευτα διασκεδαστικό, τουλάχιστον για όσους το διαβάσουν με ανοιχτό πνεύμα. Θα το πρότεινα ιδιαίτερα σε νεαρούς αναγνώστες και μαθητές γιατί αφενός ο χιουμοριστικός τόνος του κειμένου δε θα τους φοβίσει (το βιβλίο είναι 600 και βάλε σελίδες). Αφετέρου είναι ιδανικό για να τολμήσουν να αμφισβητήσουν τις ως τώρα γνώσεις και πεποιθήσεις τους για ένα φαινομενικά αθώο θέμα. Αλλά ας παραθέσω καλύτερα ένα απόσπασμα από τον επίλογο, όπου ο ίδιος ο Τσιφόρος εξηγεί γιατί έγραψε την «Ελληνική Μυθολογία»:

    … Υπάρχει κι άλλος ένας λόγος. Στην εκπαίδευση των παιδιών μας δίνουμε περισσότερη σημασία να τους διδάξουμε λεπτομερέστερα την Εβραϊκή μυθολογία παρά την δική μας. Οι Βενετοί λέγανε «είμαστε Βενετοί και μετά Χριστιανοί» και μεις στις ταυτότητές μας γράφουμε πρώτα «Έλλην υπήκοος» και μετά «Χριστιανός Ορθόδοξος». Και νομίζω ότι αυτή η τοποθέτηση έχει κιόλας μια σκοπιμότητα.Ναι, Χριστιανοί, ναι, να μάθουμε τους Εβραίους, αλλά πριν απ’ όλα Έλληνες.Έτσι; (Δεν λαβαίνουμε, φυσικά, υπ’ όψη μας αυτούς που τους αγανακτεί ο θρησκευτικός φανατισμός). Δεν έχει σημασία αν η θρησκεία των προγόνων μας πέθανε ή αν την εδολοφόνησε το σκοτεινό Βυζάντιο… Σημασία έχει ότι τούτη η γη που μας τρέφει και που πάνω της ευλογάμε τον σημερινό Θεό, έχει γαλουχηθή και μεγαλώσει η ίδια με τους κάμπους, τα βουνά, τα δάση, τον ουρανό και τη θάλασσά της, με την μαρμάρινη θρησκεία των πατέρων μας που «που πρέπει να την ξέρουμε πριν από κάθε άλλη».

    Για τούτο γράφτηκε η Μυθολογία αυτή. Το αστείο της είχε την σκοπιμότητα να την κάνει ευχάριστη και όχι «σχολαστική»… Και, μεταξύ μας, μ αρέσει που την έγραψα…

1 Σχόλιο

  1. Εγώ το μόνο που έχω να πω είναι ότι ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΑΛΛΑ ΒΙΒΛΙΑ χαχαχαχαχα, έχασα το καλοκαίρι μου, εξαιτίας του χεριού μου και έχω ξετινάξει τα βιβλιοπωλεία χαχαχα 🙂

Αφήστε μια απάντηση

Η διεύθυνση του email σας δεν θα δημοσιευθεί.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: